-
-
- Homo sapiens neanderthalensis gizakia sortu zen.
- Nagusiki ehizan aritzen ziren baina fruituak eta beste landare batzuk ere biltzen zituzten.
- Klima hoztu zenez haitzuloetan bizitzen hasi behar izan zuten.
- Batzuetan tenperaturak igotzen ziren eta haitzuloak utzi eta tresnak egiteko lehengaien bila joaten ziren. Behin nahi zutena lortuta haitzulora bueltatzen ziren.
-
-
- Homo sapiens sapiens agertu zen eta Neanderthal gizakia galdu zen.
- Harriak eta hezurrak erabiliz tresnak eta lanabesak egiten zituzten.
- Ehiztari adituak izateaz gain, arrantzan ere bazekiten, eta kostaldean itsaskiak biltzen zituzten fruituekin batera.
- Ibaien ertzetan, kanpo kanpalekuetan edota haitzen babesean bizi ziren. Enborrak, adarrak...erabiliz txabolak egiten zituzten.
- Bizitza espirituala oso garrantzitsua zen eta hildakoak lurperatzen zituzten beren gauzekin batera.
-
-
- Paleolito eta neolitoaren arteko tartea da.
- Tenperaturak igo ziren eta bizimodua aldatu zen.
- Nekazaritza eta abelzaintza garatzen hasi ziren.
- Hileta-errituak egiten zituzten, eta gorpuak lurperatzen zituzten.
- Labar-pinturetan, animaliak ez ezik pertsonak marrazten hasi ziren.
-
-
- Aro honen ezaugarri nagusia abeltzaintzaren eta nekazaritzaren garapena zen.
- Pertsonak, apurka-apurka herrixketan biltzen hasi ziren.
- Janaria ugaritzeari esker jendeak lanak banatzen hasi ziren: zeramistak, ehuleak, igeltseroak...
- Artisauek beren lanak eta zerbitzuak eskaintzen zituzten janararien truke eta horrela merkataritzaren sorrera hasi zen.
- Hobeto elikatzen zirenez heriotza-tasa jaitsi zen; ondorioz, biztanleria izugarri hazi zen.
-
Ur, Uruk, Larsa eta Lagash herrien boterea hartu zuen. -
Sumertarrak Mesopotamiako hegoaldean bizi ziren hiri-estatu independientetan.
Beste hirietatik edo herri nomadetatik babesteko harresi handiak egiten zituzten.
Ubideak eta esklusak eginez, soroak ureztatzen zituzten eta nekazaritza (zerealak, barazkiak...) eta abelzaintza (behiak, ardiak...) garatzen zituzten.
Ibaietan ere arrantza egiten zuten eta hegaztiak ere ehizatzen zituzten.
Oso jakintsuak ziren: idazkera asmatu zuten eta matematiketan, medikuntzan eta literaturan oso onak ziren. -
-
-
Inperio boteretsu bat zen. Politeistak ziren.
Gizartearen antolaketa honakoa zen:
1-Faraoia: erregea zen eta jaikotzat zuten
2-Eskribak eta goi-funtzionarioak: jauregietan bizi ziren
3-Gerlariak eta nobleak
4-Apaizak
5-Merkatariak: salerosketak egiten zituzten
6-Nekazariak %90a: ez ziren lurren jabe
7-Esklabuek:bizi-maila ezberdina zuten Bizimodua: nekazaritza (zerealak, barazkiak, datilak, eztia, lekaleak), arrantza eta abelzaintza egiten zuten. Artisauak ere ziren: bitxigileak, buztingileak. -
3 zatitan banatzen da:
- Kobre aroa: K.a 3.000 - K.a 1.700
- Brontze aroa: K.a 1.700 - K.a 1.100
- Burdin aroa: K.a 1.200 - K.a 700 Metalak suan jartzen zuten eta nahi zuten forma emanez, tresnak, armak eta lanabesak fabrikatzen hasi ziren.
Metalarekin batera zeramika garatu zen eta ontziak eta jateko gailuak egiten zituzten.
Nekazaritzako ekoizpena handitzeak truekea ekarri zuen.
Truekearekin animaliak edo lanabesak trukatzen zituzten janaria edo lekaleen ordez. -
-
Akadiarrak sumertarrak baino iparralderago hedatu ziren.
Hiri nagusienak Akad eta Babilonia ziren -
Akadiar inperioa sortu zuen ete lehenengo erregea izan zen. -
Lehenik Babilonia hiri bat izan zen eta Hammurabik (Babiloniako erregeak) beste hiri batzuk konkistatu ondoren, inperio bat sortu zuen.
Sumerioen ureztatze eta nekazaritza teknikak jarraitu zituzten eta artea, matematikak (hirurogeitar sistema), medikuntza (diagnosia, azterkera fisikoa...), eta astronomia (astronomia taularik zaharrena, atrolabioa...) ere garatu zituzten.
Babiloniarrek mendebaldeko herriekin salerosten zuten. Ondorioz, eragina izan zuten haiengan. -
-
Asirioak Mesopotamiako iparraldean bizi omen ziren.
Hiru arotan banatzen da Asiriar inperioa: paleoasirioa, erdiasirioa eta neoasirioa.
Paleoasirioan Assor hiri estatua bakarrik asiriar inperiokoa zen baina denborra aurrera egin ahala erdiasirioan Ninive eta Kalkhu konkistatu egin zituzten eta azkenik neoasirioan Arbela eta Dur Sarrukhi ere bai.
Oso inperio gerralaria omen zen eta asiriar erregeek lehoiak ehiztatzeko tradizioa zeukaten. -
Aro Iluna deritzogu mundu mizenastarra kolapsatu zenetik polisetan dagokion sistema sozial eta politikoa eratu zeneko aldiari.
-
-
-
Greziako eta Erromako gizarteek aurrera egin zuten eta eragin handia izan zuten Europan, Afrikako Iparraldean eta Asiako mendebaldean.
-
Alexandro Handia hil zenetik, Errepublika erromatarrak ekialdeko Mediterraneoa eta Asia Txikia konkistatu zituen arte
-
-
The Estates General was an assembly representing the three social classes of France: the clergy, the nobility, and the Third Estate. It was called by King Louis XVI to deal with France’s financial crisis. -
This document proclaimed fundamental rights such as liberty, equality before the law, freedom of speech, and popular sovereignty. It was applyed mainly for men. -
Parisian revolutionaries attacked the Bastille prison, a symbol of royal tyranny. The event showed that the people were willing to use violence against the monarchy and became a powerful symbol of the Revolution. -
Written by Olympe de Gouges, this text argued that women should have the same political and legal rights as men, but during the Revolutio she was ignored all the time. -
A period were thousands of people were executed by guillotine as “enemies of the Revolution,” in the name of protecting the Republic. -
In 1794, revolutionary leaders arrested and executed Robespierre, ending the period of the Terror. This event reduced the violence of the Revolution and led to a more moderate government called the Directory. -
A five-man executive government ruled France. It was unstable, corrupt and depended heavily on the army to stay in power, which increased the influence of military leaders like Napoleon Bonaparte. -
Napoleon Bonaparte led a coup that overthrew the Directory. This ended the French Revolution and established a new authoritarian regime. -
France was governed by three consuls, with Napoleon as First Consul. Power became centralized, reforms were introduced, and Napoleon effectively ruled as a dictator, paving the way for his empire.