-
600 BCE
Tales Miletokoa
Talesen arabera, ura da existitzen diren gauza guztien printzipioa. Ura unibertsoari hasiera eman zion jatorria da, greziarrek arjé deitzen zioten ideia.
(624- 562 AC) -
540 BCE
Pitagoras
Pitagoras natura matematikaren bidez aztertu zuen, eta iguratzen gaituen guztiaren esentzian zenbakiak daudela ondorioztatu zuen. Filosofo honen ustez, gauzak zenbakiekin erlazionatuta daude, eta erlazio estu hori musikan eta astronomian ikus daiteke.
(572-497 AC) -
520 BCE
Parmenides
Parmenides esaten zuen: Dena beti existitu da eta existitzen ez dena ezin da izan, eta alderantziz.
(530-515 AC) -
500 BCE
Heraklito
Bizitzan ezer ez da iraunkorra, eta ezin da izan, existentziaren izaera bera aldaketa baita. Heraklitorentzat, aldaketa ez da bizitzaren zati bat bakarrik, bizitza bera ere bada. Haren arabera, gauza guztiak sartzen eta irteten dira existentziatik etengabe sortzen eta suntsitzen duten aurkakoen talka baten bidez.
(540-476 AC) -
435 BCE
Sokrates
(470-399AC)
Sokrates greziar filosofo klasiko bat izan zen, mendebaldeko filosofiako nahiz filosofia unibertsaleko handienetakotzat hartua. Platonen maisua izan zen, eta Aristoteles izan zuen dizipulu, hiru hauek izanik Antzinako Greziako filosofiaren funtsezko ordezkariak. -
435 BCE
Protagoras
(481-410AC)
Protagorasen teoria erlatibistaren arabera, ez dago egia absoluturik, dena testuinguruak, denborak eta gertaera bakoitza gertatzen den lekuak baldintzatzen dutelako. Gertaera edo diskurtso bera modu desberdinean interpretatzen du pertsona bakoitzak, noiz, non eta nola. -
427 BCE
Paton
(427-347AC)
Platon, greziar filosofo bat izan zen, Sokratesen jarraitzailea eta Aristotelesen maisua. Atenasko Akademia sortu zuen, bederatziehun urte baino gehiagoan zehar jarraituko zuen erakundea, eta Aristoteles Estagiratik etorriko zen 367 inguruan filosofia ikastera. -
384 BCE
Aristoteles
(384-322AC)
Aristoteles, Antzinako Greziako iparraldean dagoen Estagira hirian jaiotako filosofo, politikari eta zientzialaria izan zen. Platonekin batera, mendebaldeko filosofiaren aitatzat hartzen da. Bere ideiek eragin handia izan dute Mendebaldeko historia intelektualean, bi mila urte baino gehiagoz. -
341 BCE
Epikuro
(341-270AC)
Epikuro, Samosko Epikuroa izenez ere ezaguna, greziar filosofoa izan zen, bere izena daraman eskolaren sortzailea. Bere doktrinaren alderdirik nabarmenenak hedonismo arrazionala eta atomismoa dira. -
4 BCE
Seneka
(4-65DC)
Luzio Anneo Seneka, Seneka Gaztea bere aitarengandik bereizteko, filosofo, politikari, hizlari eta idazle erromatar bat izan zen, izaera moraleko bere lanengatik ezaguna. -
354
Austin HIponakoa
(354-430)
Agustin Hiponakoa edo Aurelio Agustin Hiponakoa, San Agustin izenez ere ezaguna, idazle, teologo eta filosofo kristaua izan zen. Bihurtu ondoren, Afrikako iparraldean dagoen Hiponako apezpikua izan zen, eta manikeoen, donatisten eta pelagianismoaren heresien aurkako hainbat borroka zuzendu zituen. -
1225
Tomas Akinokoa
(1225-1274)
Predikarien Ordenako abadea, fraidea, teologoa eta filosofo katolikoa izan zen Akinoko Santo Tomas, irakaskuntza eskolastikoaren ordezkari nagusitzat eta teologia sistematikoaren figura handienetakotzat jotzen da. -
1280
Gilen Okham
(1280-1349)
Guillermo de Ockham, Occam, Ockam edo beste hainbat grafia filosofo, logiko, teologo eta fraide frantziskotar ingelesa izan zen, ordezkaririk nabarmenena izateagatik ezaguna. -
1478
Tomas Moro
(1478-1535)
Thomas More, gaztelerazko Tomás Moro izenez ere ezaguna, edo latinezko Thomas Morus izenez, eta katolikoek eta anglikanoek Tomas Moro santu bezala gurtua, pentsalaria izan zen. -
1561
Francias Bacvon
(1561-1626)
Francis Bacon, Verulamiumeko lehen baroia, Saint Albanseko lehen bizkondea eta Ingalaterrako kantzilerra, filosofo, politikari, abokatu eta idazle ingeles ospetsua izan zen, enpirismo filosofiko eta zientifikoaren aita. -
Hobbes
(1588-1679)
Thomas Hobbes, antzinako testu batzuetan Thomas Hobbes of Malmesbury, filosofo ingelesa izan zen, filosofia politiko modernoaren sortzaileetako bat. -
Deskartes
(1596-1650)
René Descartes filosofo, matematikari eta fisikari frantziar bat izan zen, geometria analitikoaren eta filosofia modernoaren aitatzat hartzen zena. -
Spinoza
(1632-1677)
Baruch Spinoza jatorri hispaniar-portugaldarreko filosofo nederlandarra izan zen. Baruj, Bento, Benito, Benedikto edo Benedictus Spinoza edo Espinosa izenez ere ezagutzen da, jatorriari buruzko hipotesietan oinarritutako bere izenaren itzulpenen arabera. -
Locke
(1632-1704)
John Locke filosofo eta mediku ingelesa izan zen, enpirismo ingelesaren pentsalari garrantzitsuenetakotzat jotzen dena eta «liberalismo klasikoaren aita» bezala ezagutzen dena. -
Leibniz
(1646-1716)
Gottfried Wilhelm Leibniz, batzuetan Gottfried Wilhelm von Leibniz, Alemaniako politikaria, filosofoa, matematikaria, logikoa, teologoa, legelaria, liburuzaina eta politikaria izan zen. -
Berkeley
(1685-1753)
George Berkeley, Irlandako filosofo eta apezpikua izan zen, idealismo subjektiboa deituriko korronte filosofikoaren aitzindaritzat hartua izan da. -
Montesquieu
(1689-1755)
Charles Louis de Secondat, Brèdeko jauna eta Montesquieuko baroia, filosofo eta legelari frantziarra izan zen, bere lana Ilustrazioa izeneko mugimendu intelektual eta kulturalaren testuinguruan garatzen delarik. -
Hume
(1711-1776)
David Hume filosofo, historialari, ekonomialari eta saiakeragile eskoziarra izan zen. Mendebaldeko filosofiako eta Eskoziako Ilustrazioko figura garrantzitsuenetako bat da. Enpirismoan, eszeptizismoan eta naturalismoan eragin handia duen sistema filosofikoagatik da ezaguna. -
Rousseau
(1712-1778)
Jean-Jacques Rousseau politikari suitzar frankofonoa izan zen. Idazlea, pedagogoa, filosofoa, musikaria, botanikaria eta naturalista izan zen aldi berean, eta ilustratu gisa definitu bazuten ere -
Kant
(1724-1804)
Immanuel Kant Ilustrazioaren filosofo eta zientzialari prusiarra izan zen, kritizismoaren lehen ordezkaria eta idealismo alemaniarraren aitzindaria. Europa modernoaren eta filosofia unibertsalaren pentsalari eraginkorrenetakotzat hartzen da. -
Hegel
(1770-1831)
Georg Wilhelm Friedrich Hegel Alemaniako Idealismoaren filosofo bat izan zen, Modernitatearen azkena, "Modernitatearen kontzientzia" bezala ere deitua, hirugarrena izan zen. -
Marx
(1818-1883)
Karl Heinrich Marx, alemanetik gaztelaniara Carlos Enrique Marx bezala itzultzen dena, filosofo, ekonomialari, soziologo, kazetari, intelektual eta politikari komunista alemaniarra izan zen, jatorri judukoa. -
Nietzesche
(1844-1900)
Friedrich Wilhelm Nietzsche filosofo, poeta, musikari eta filologo alemaniarra izan zen, mendebaldeko filosofiaren filosoforik garrantzitsuenetakotzat jotzen dena, eta bere lanak eragin handia izan du bai historian bai mendebaldeko kulturan. -
Freud
(1856-1939)
Sigmund Freud judutar jatorriko mediku neurologo austriarra izan zen, psikoanalisiaren aita eta XX. mendeko irudi intelektual handienetako bat. -
Husserl
(1859-1938) Edmund Gustav Albrecht Husserl filosofo eta matematikari alemaniarra izan zen, Franz Brentano eta Carl Stumpf-en dizipulua, fenomenologia transzendentalaren sortzailea eta, haren bidez, mugimendu fenomenologikoaren sortzailea, XX. mendeko mugimendu filosofiko eraginkorrenetako bat. -
Russell
(1872-1970)
Bertrand Arthur William Russell filosofo, matematikari, logiko eta idazle britainiarra izan zen, Literaturako Nobel Saria irabazi zuena. Russelleko hirugarren kondea Erresuma Batuko familia aristokratiko garrantzitsuenetako batekoa zen. -
Wittgenstein
(1889-1951)
Ludwig Josef Johann Wittgenstein, Ludwig Wittgenstein bezala ezagutua, austriar filosofo, matematikari, hizkuntzalari eta logikoa izan zen. -
Heidegger
(1889-1976)
Martin Heidegger filosofo alemaniarra izan zen. XX. mendeko pentsalari eta filosofo alemaniar garrantzitsuena da -
Karl Popper
(1902-1994)
Karl Raimund Popper filosofo eta irakasle austriarra izan zen, britainiar nazionalizatua, falsazionismoa eta bere faltsukeriaren teoriengatik eta mugaketaren irizpideagatik ospetsua. XX. mendeko zientziaren filosofo garrantzitsuenetakotzat hartzen da -
Jean-Paul-Sartre
(1905-1980)
Jean-Paul Aymard Sartre, Jean-Paul Sartre bezala ezaguna, filosofo, idazle, eleberrigile, antzerkigile, aktibista politiko, biografo eta literatur kritikari frantsesa izan zen, existentzialismo, postmodernismo eta marxismo humanistaren erakusle. -
Hanna Arendt
(1906-1975)
Hannah Arendt, Johanna Arendt jaioa, alemaniar idazle eta teoriko politikoa izan zen, geroago nazionalizatu egin zena, judutar erlijiokoa, eta nahiz eta bere buruari hala deitzen ez zion, XX. mendeko filosofo eraginkorrenetakotzat har daiteke. -
Levi-Strauss
(1908-2009)
Claude Lévi-Strauss, frantziar antropologo, filosofo eta etnologoa izan zen, XX. mendearen bigarren erdian bere diziplinako figura handienetako bat. -
Simone de Beauvoir
(1908-1986)
Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir, Simone de Beauvoir bezala ezagutua, filosofo, irakasle, idazle eta aktibista feminista frantsesa izan zen. -
Foucault
(1926-1984)
Paul-Michel Foucault filosofo, historialari, soziologo eta psikologo frantsesa izan zen. Frantziako eta AEBetako hainbat unibertsitatetan irakasle izan zen, eta pentsamendu-sistemen historian katedraduna. -
Habermas
(1929-1955)
Jürgen Habermas filosofo eta soziologo alemaniarra da, filosofia politikoan, etikan eta zuzenbidearen teorian eta hizkuntzaren filosofian egindako lanengatik ezaguna.